Vila Zlatni breg
U kulturno-istorijskom nasleđu Smedereva posebno mesto zauzima vila „Zlatni breg“, nekadašnja letnja rezidencija srpske vladarske dinastije Obrenović.
Istorija kneževsko-kraljevske vile u Smederevu seže u prve decenije 19. veka, u vreme oslobađanja Srba od vladavine Osmanlija i stvaranja moderne srpske države.
Knez Miloš Obrenović, osnivač vladarske dinastije, kupovinom zemlje od turskih spahija napravio je prostrano imanje od 30 hektara, sa željom da ovde sagradi palatu za svoju porodicu i da neguje vinograde. Upravo u ovim srpskim krajevima Rimljani su zasadili prve čokote vinove loze, dajući delu Smedereva poetičan naziv Mons Aureus (Zlatno brdo). Kvalitetnim vinima dičio se i srednjovekovni vladar despot Đurađ Branković i njegova vlastela, kao i kasnije turske spahije i begovi.
Već 1833. godine knez Miloš je ovde sagradio konak sa vinskim podrumom čija su smederevska bela vina vrlo brzo postala poznata na evropskom tržištu.
U vreme svoje druge vladavine Srbijom knez Mihailo Obrenović, sin kneza Miloša i kneginje Ljubice, na imanju svog oca obnovio je zasade vinove loze i podigao jednospratni letnjikovac 1865. godine. U ovom periodu branje grožđa u kneževskom vinogradu prvi put se pretvara u javnu svetkovinu. Grožđe iz kneževog, potom i kraljevskog vinograda, postaće uzor smederevskim vinogradarima, iz čega će se krajem 19. veka roditi ideja o „Izložbama grožđa“ koje danas imaju novo obličje u turističko-privrednoj manifestaciji „Smederevska jesen“.
Pravi dvorski život ustanovljen je u vili Obrenovića za vreme vladavine kralja Milana i kraljice Natalije Obrenović, a procvat je imao i za vreme vladavine njihovog sina Aleksandra. Kraljica Natalija je zaslužna što je 1897. godine izvršena rekonstrukcija letnjikovca kneza Mihaila u reprezentativni objekat vile koja je brzo postala jedno od najvažnijih stecišta srpske kulturne elite – ovde su priređivane luksuzne zabave i okupljala su se velika imena srpske književnosti i umetnosti.
Od 1900. do 1903. godine vila u Smederevu postaje letnji kraljevski dvor u kojem se vladarski par često sakrivao od očiju radoznale javnosti. Posle Majskog prevrata 1903. godine i ubistva kralja Aleksandra i Drage, kraljica Natalija, kao jedini naslednik imovine Obrenovića, poklonila je letnjikovac pukovniku Antoniju Oreškoviću zbog vernosti dinastiji. Letnjikovac je bio u vlasništvu Oreškovića do 1945. godine, kada postaje državna svojina.
Dok je za vreme Prvog svetskog rata vila Obrenovića pretvorena u nemačku bolnicu, nakon Drugog svetskog rata postaje državno vlasništvo, najpre vila Izvršnog veća, a potom i rezidencijalni objekat Vlade Republike Srbije. U posleratnom periodu vila je i dobila ime „Zlatni breg“ koje i danas ima.
Skoro punih sedamdeset godina vila je bila smederevski „zabranjeni grad“ krijući u sebi susrete državnika, važne dogovore političara i tajne policije, kao i mnoge intrige. Tek 2009. godine vila „Zlatni breg“ dobila je status spomenika kulture od posebnog značaja, a 2014. godine konačno je postala dostupna svim posetiocima koji danas imaju priliku da dožive u njenim odajama i parkovima duh starih kraljevskih vremena.
Termini obilaska:
01.april – 01.oktobar
utorkom, petkom i subotom u 9:00, 10:30, 12:00, 13:30 i u 15 časova
Organizovane posete:
Obilazak Vile dinastije Obrenović moguć je isključivo organizovano i uz prethodnu najavu.
Prijave za obilazak u Turističko-informativnom centru Smedereva:
ulica Karađorđeva 9
tel: 026/615-666
e-mail: info@visitsmederevo.com
Prilikom najave grupa za domaće turiste, pored imena i prezimena, obavezno je navesti broj važeće lične karte a za strane turiste broj pasoša. Za mlađe od 16 godina potrebno je navesti JMBG
broj osoba u grupi je ograničen na 25.
Minimalan broj prijavljenih za realizaciju obilaska je 15.
Najavljene grupe koriste sopstveni prevoz i dolaze u zakazanom terminu na parking ispred vile prijave za obilazak se primaju do 12h dan pre početka ture razgledanja.
U slučaju sprečenosti dolaska najavljeni posetioci su u obavezi da obaveste organizatora na tel: 026/615-666 najkasnije dva dana pre
Kako doći do vile?
Vila Zlatni breg se nalazi u naselju Plavinac (stari put Smederevo-Beograd), na 4 kilometara od centra grada.